Gewoon Bert.

Lente, een relativerende tekst

Na een grauwe week sprongen vanochtend de bloemknoppen open om onze stadsparken te versieren als een oase van kleur. De zon verwarmde door winter koudgeslagen, bittere gezichten opdat vrolijke vreemden elkaar op straat toelachen konden. Vandaag toonde de lente ons waarom wij van haar houden.

En die lente, zo legde Russisch meestercomponist Igor Stravinsky een kleine eeuw geleden (1913) al vast, staat voor verandering. In zijn magnum opus Le sacre du printemps (wat zich vrij laat vertalen als: Lenteviering, –wijding, –ritueel of –feest) laat de kunstenaar ons dit op fenomenale wijze horen. Wilde, dissonante orkestakkoorden schudden de luisteraar wakker uit zijn winterslaap. Dan betovert Stravinsky zijn publiek met kabbelende onregelmatige melodieën. Hij schreeuwt ons als het ware toe: “Kom naar buiten luie hufters, het is prachtig hier! Aanschouw de revolte der natuur!”

Denkend aan de verandering en breed grijnzend struin ik ’s middags over de Erasmusbrug. Op het Afrikaanderplein wordt er een omvangrijke markt gehouden. De sfeer zit er goed in. Aan de overzijde van de Maas dartelen gelukkige consumentisten over een zonnige Coolsingel. De Witte de Withstraat ziet er met zijn goedgevulde terrasjes verleidelijk uit. Een jongen versiert in het bijzijn van zijn vriendin de serveerster. Het is een mooie dag om te lopen.

Tegen een schijnbaar willekeurige en immer veranderende achtergrond van beleidsmatig gerealiseerde, chaotische stedelijke bebouwing en volledig planologisch tot stand gekomen, zeer ordelijke Nederlandse ‘natuur’, ben ik vandaag alleen met mijn gedachten. Een feest voor de verbeelding.

’s Avonds kom ik na een middagje Rotterdam thuis. Nog een voordeel van de lente: de zon blijft na een lange werkdag nog even ouwehoeren bij de deurpost van zijn kantoor. Het is nog licht en lekker warm. De schaduwen zijn langgerekt. Ik besluit dat het zonde is om de kortste route te nemen van de bushalte naar mijn voordeur. Immers, wie op een dag als deze loopt, is een tevreden mens. Ik in ieder geval wel.

Zodoende ga ik grotendeels onbewust de hoek om bij mijn oude basisschool. Dan word ik overvallen door een vervreemdend gevoel. Was de reis huiswaarts; de gehele namiddag een product van mijn eigen verbeelding geweest? Stond ik niet stiekem nog op Rotterdam Centraal op de trein te wachten? Mijn oude basisschool is een bouwput van Randstedelijke proporties. Het halve gebouw ligt in puin en is afgezet met een stalen hek.

Ik trotseer de in mijn herinnering gigantische vestingmuren van het schoolplein en stap er moeiteloos overheen. Boven de hoofdingang, horend bij dat deel van de school dat nog overeind staat, hangt een geel bord, welk mij vrolijk de naam toeschreeuwt van een andere basisschool dan ‘de mijne’.

Geschrokken loop ik zo ver mijn voeten mij kunnen dragen. Ik denk aan het dorp waar ik opgegroeid ben.

Ook het huis waar ik geboren ben bestaat namelijk niet meer. In de zomer van 2006 verhuisde ik van die zonderlinge boerderij in een zeer klein dorp in Noord-Brabant naar een rijtjeswoning in een iets groter klein dorp, zo’n vijf kilometer verderop.

Naast een zeer vervallen, doch – eerlijk is eerlijk – charmante boerderij lieten we een betrekkelijk groot stuk grond achter. Het was de tuin waar een kleine onwetende Bert ooit naar hartenlust rondholde, door schijnbaar eindeloze weilanden gescheiden van de grote boze buitenwereld.

Zo was er, voor wie op de bank zat en door het woonkamerraam naar buiten tuurde, een grote conifeer te zien. Voor de moderne generatie, waartoe ook ik behoor: dat is een soort dennenboom. Die van ons was zoals gezegd groot, en had bovendien de volmaakte kegelvorm van een kerstboomcliché.

Eén keer ben ik na de verhuizing teruggegaan. Het was december 2007. Op de plek waar ooit die magistrale conifeer zetelde, stond nu een woonunit van de nieuwe eigenaar. Naast dat aluminium gedrocht was een armetierig kunststoffen kerstboompje verrezen. Ook was er om de woonunit heen een klein houten hekje aangebracht.

De boom waarvan ik – zo besefte ik me toen ik de nieuwe situatie overzag – altijd dacht dat hij onvelbaar was, was neergehaald. Hij heeft zich waarschijnlijk nog eventjes verzet, maar hij bleek niet bestand tegen de botte expansiedrift van de kolonisten.

Achteraf is het voor mij namelijk niet moeilijk de, toegegeven, ietwat vergezochte vergelijking te trekken met de Europese invasie van Noord-Amerika. De woonunit is daarin het veilige kamp van de kolonisten. Onze tuin, dankzij jaren achterstallig onderhoud onderhevig aan een gigantische wildgroei van onkruid, struikgewas en laaghangende takken, doet denken aan verhalen van het eeuwenlang ongemoeide territorium van de oorspronkelijke bewoners van de Nieuwe Wereld.

En zo besefte ik vandaag, te midden van de explosieve jaarlijkse metamorfose van de aardkorst die we de lente noemen, dat alles eindig is. Niets ontsnapt aan de vergankelijkheid, behalve de vergankelijkheid zelf.

Mijn geboortehuis en mijn basisschool, de vroegst mogelijke van mijn herinneringen, zijn niet meer. Overigens onderging ook de basisschool waar ik tot groep zes naartoe zou gaan een paar jaar geleden een ingrijpende verbouwing.

Een poosje geleden las ik een roman van Remco Campert, of was het Arnon Grunberg, waarin de vader van de protagonist alle plekken die hem dierbaar zijn en waaraan hij warme herinneringen koestert nog eens bezoekt. Hij keert verbitterd terug; alles is veranderd. Zijn herinneringen zijn kapot gemaakt.

Gelukkig zijn mijn herinneringen dat niet. Enkel de plekken waar zij zich afspeelden zijn verwoest. Wie goed zijn best doet, kan de vergankelijkheid van zijn herinneringen op zijn minst flink uitstellen.

Natuurlijk is dat louter zelfbedrog. Je herinneringen neem je hoe dan ook zwijgend mee je graf in. Vergankelijkheid kent geen genade.

Vergeet dus de bitterkoude, de winter, het verleden; klaagt ook niet van warmte en van felle zon.

Geniet van de lente zolang zij tastbaar is.

11 reacties tot nu toe
Plaats een reactie